شماره سیونهم | مکاتبه درباره معرفی ابوالحسن صبا برای تدریس ویولن ایرانی
در سیونهمین شماره، یکی از اسناد مربوط به تاریخ آموزش موسیقی در ایران مورد بررسی قرار گرفته است؛ مکاتبه مدیر مدرسه عالی موسیقار با وزارت معارف درباره معرفی ابوالحسن صبا برای معلمی ساز ویولن ایرانی در دوره متوسطه که به مناسبت زادروز ایشان در فروردینماه، برای معرفی انتخاب شده است.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم و گاه مغفولمانده در گنجینه آرشیوی سازمان طراحی شده است و هر بار یکی از اسناد تاریخی، فرهنگی یا اداری نگهداریشده در آرشیو ملی را به مخاطبان معرفی میکند.
سیونهمین شماره این مجموعه، به مناسبت زادروز ابوالحسن صبا در فروردینماه، به معرفی سندی با عنوان «مکاتبه مدیر مدرسه عالی موسیقار با وزارت معارف در خصوص معرفی ابوالحسن صبا جهت معلمی ساز ویولن ایرانی در دوره متوسطه» اختصاص دارد. تاریخ تحریر این سند، اول مهر ۱۳۱۲ است.
ابوالحسن صبا (۱۲۸۱–۱۳۳۶ش) از برجستهترین چهرههای موسیقی معاصر ایران و از شاگردان نامدار علینقی وزیری بود. او در خانوادهای اهل فرهنگ در تهران متولد و از کودکی با موسیقی ایرانی آشنا شد. صبا در طول زندگی هنری خود در نوازندگی سازهایی چون ویولن، سهتار و سنتور مهارت یافت، اما بیش از همه به عنوان یکی از مهمترین نوازندگان و آموزگاران ویولن در موسیقی ایرانی شناخته میشود. آثار آموزشی او، از جمله کتابهای آموزش ویولن و سهتار، از نخستین منابع مدون برای آموزش موسیقی دستگاهی ایران به شیوهای نظاممند به شمار میروند و تا امروز نیز مورد استفاده هنرجویان موسیقی قرار دارند.
صبا علاوه بر فعالیتهای آموزشی، در پرورش نسل تازهای از موسیقیدانان ایرانی نیز نقش مهمی ایفا کرد و بسیاری از هنرمندان برجسته موسیقی ایران همچون حسن کسایی، علی تجویدی، فرامرز پایور و غلامحسین بنان از شاگردانش بودند. نقش او در انتقال و تدوین ردیفهای موسیقی ایرانی و نیز در گسترش شیوههای آموزشی نوین، جایگاه ویژهای برایش در تاریخ موسیقی ایران رقم زده است.
در متن سند معرفی صبا جهت معلمی ساز ویولن در دوره متوسطه، میزان ساعات تدریس «شش ساعت در هفته» و حقوق ماهانه «دویست ریال» تعیین شده و آغاز بهکار او از «اول مهرماه» ذکر شده است. لحن و ساختار نامه، نمونهای از مکاتبات رسمی وزارت معارف را در آن سالها نشان میدهد که در آن خطاب اداری سنتی «مقام منیع وزارت جلیله معارف دامت شوکه» همچنان رایج بوده است.
اهمیت تاریخی این سند در آن است که نشاندهنده ورود موسیقی ویولن ایرانی در قالب درس رسمی به نظام آموزشی کشور و همچنین نقش و جایگاه جایگاه ابوالحسن صبا در این موضوع میباشد.
لازم به ذکر است در منابع مختلف در خصوص روز تولد وی در ۱۴ یا ۲۵ فروردین اختلاف نظر وجود دارد لذا در معرفی این سند به ماه تولد اشاره شده است.
این سند با شماره ثبت ۲۶۰۴۸-۲۹۷ در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود.
